Calov-Bijbel Bach (Facsimile-Uitgave - 3 delen in cassette)

  

Wat had Johann Sebastian Bach op zijn boekenplank staan? Daar hebben we een lijst van. Maar de boeken zelf gingen allemaal verloren.
Allemaal? Nee.
Het boek dat voor Bach het belangrijkste was, zijn Bijbel, is bewaard gebleven.
Dat boek, het meest bijzondere document uit Bachs leven, komt nu beschikbaar als unieke facsimile-uitgave. Dat betekent dat er een heruitgave wordt gemaakt die er tot in de details uitziet zoals het origineel. Compleet met eigenhandige aantekeningen van Bach zelf. 

Bach maakte intensief gebruik van zijn bijbel: hij onderstreepte passages, corrigeerde fouten en zette er eigenhandig allerlei opmerkingen bij. Het origineel van deze bijbel bevindt zich in een bibliotheek in St. Louis, Missouri. Verenigde Staten. Uitgeverij Van Wijnen heeft er, in een beperkte oplage, een uniek kunstfacsimile van gemaakt.

Deze uitgave bestaat uit drie enorme boekdelen in een houten cassette. De Bach-bijbel is een prachtige uitgave, zowel voor liefhebbers van bijzondere boeken als voor liefhebbers van de muziek van Bach. Er worden 500 exemplaren met de hand genummerd, wat elk exemplaar van deze Bijbel uniek maakt.

 

De componist Johann Sebastian Bach maakte nog veel meer aantekeningen in zijn eigen Bijbel dan tot nog toe bekend was. Dat blijkt uit een compleet overzicht van prof. dr. Albert Clement dat is gepubliceerd ter gelegenheid van de verschijning van de zogenaamde “Bachbijbel”; een facsimile van Bachs eigen persoonlijke Lutherbijbel-met-commentaar. Tot nog toe werd uitgegaan van iets meer dan 330 markeringen van Bachs hand. In zijn overzicht, gebaseerd op een intensieve bestudering van de facsimile-uitgave, komt Clement tot bijna 500 markeringen.

Op 10 juni 2023 is in de Thomaskirche in Leipzig het eerste exemplaar van Bachs persoonlijke Bijbel teruggebracht naar Bachs kerk.

Al vele jaren bevindt zich de grote driedelige Bijbeluitgave met commentaar samengesteld door Abraham Calov, ooit eigendom van J.S. Bach, in een bibliotheek in St. Louis in de Verenigde Staten.

In de afgelopen jaren is van deze omvangrijke uitgave in drie banden een zogenaamde facsimile-heruitgave gemaakt: een uiterst natuurgetrouwe 1-op-1 kopie van het origineel. Van deze facsimile zijn 500 exemplaren gedrukt en ook al besteld vanuit Duitsland, Nederland, de VS, Japan en tal van andere landen.

Over Johann Sebastian Bach

Een van de wonderlijkste episodes uit het leven van Johann Sebastian Bach vond plaats in de gevangenis. De dertiger, met thuis een groeiend gezin, had ontslag genomen aan het hof van Weimar, omdat hij elders beter betaald zou gaan worden. De hertog nam deze belediging niet en liet hem arresteren. Een stoïcijnse Bach gebruikte zijn maand in de cel overigens goed: hij schreef diverse orgelstukken.

Het is typerend voor Bach, die uiteindelijk altijd tegen de stroom in zijn eigen pad probeerde te volgen. Des te opvallender is het dat de componist, wars van autoriteit als hij was, het grootste deel van zijn leven werkte in dienst van machthebbers. Als kapelmeester en cantor schreef hij aan de lopende band missen, cantates en andere gelegenheidswerken, die direct werden gerepeteerd en uitgevoerd. Veel ervan zijn niet bewaard gebleven, maar meer dan 1100 stukken wel. Samen vormden ze een revolutie in de muziekgeschiedenis, die eeuwen later nog naklinkt.

Bachs muziek was echter niet alleen inventief, maar heeft ook een grote emotionele zeggingskracht. Die zeldzame combinatie zorgde ervoor dat componisten hem bleven zien als inspirator. De verering door het publiek heeft in de laatste eeuw bijna religieuze vormen aangenomen. Een bijzondere wending voor een man die het zelf allemaal niet zo indrukwekkend vond: ‘Alles wat je moet doen is de juiste toon aanslaan.’ Dat is precies wat hij heeft gedaan.

Eduard van Hengel (www.eduardvanhengel.nl)

Tot aan zijn overlijden in september 2024 heeft Eduard gewerkt aan deze site, die beschouwd mag worden als het resultaat van een levenslange verbondenheid met de muziek van Bach. Alle inhoudelijke teksten, toelichtingen en commentaren zijn van zijn hand. Na Eduards overlijden dragen, op zijn verzoek, zijn vrouw Ria van Hengel (van wie alle vertalingen zijn) en zijn dochter Mirjam van Hengel inhoudelijke zorg voor het voortbestaan van de site, technisch bijgestaan door Michiel Carpentier.

Kies één van Bachs vocale werken uit de agenda of uit één van de op BWV-nr, titel of bestemming geordende lijsten, of typ een BWV-nummer of tekst (één woord) in de zoekbalk en vind zo al hun gegevens: teksten, vertalingen, Eduards besprekingen, opnames,  partituren etc. Ook is er een zoekfunctie waarmee je stukken op grond van hun – vocale en instrumentale – bezetting kunt vinden. 

Onder ''overig'' vindt u algemenere informatie over Bachs vocale werk, in het bijzonder over de Hohe Messe, een woordenlijst met gehanteerde muziektermen, bronnen die Eduard gebruikte en resultaten van enkele andere projecten zoals over de oude-muziekpionier Hans Brandts Buys, oprichter en eerste dirigent van het Utrechts Studenten Koor en Orkest (USKO) die Eduard inspireerde.

02 maart 2026

Geacht bestuur,

Hartelijk dank voor uw mail, een mooi bericht op Tijd voor tegengas, in enkele alinea’s precies geraakt wat de site is, dank daarvoor.

met vriendelijke groet,

Mirjam van Hengel

9 Grote Dichters

Op 1 met stip:
J.C. Bloem
Denkend aan de dood kan ik niet slapen,
En niet slapend denk ik aan de dood,
En het leven vliet gelijk het vlood,
En elk zijn is tot niet-zijn geschapen. 

Op 2:
M. Vasalis
Had ik je maar als kind gekend,
die nu mijn kind en moeder bent.

Op 3:
Jan van Nijlen
De mens is eenzaam tot en met zijn dood.
Nooit is één liefde, nooit één vriendschap klaar,
En, zelfs geboren uit dezelfde schoot,
Zijn wij nog vreemden voor elkaar.

Op 4:
Geerten Gossaert
Eén ding heb ik begeerd; één ding heb ik ontvangen:
Dat, zo de dood mijn leden zou omvaên,
Ik voor uw aangezicht, o Bron van mijn Verlangen,
Niet ledig zoude staan!


Op 5:
Gerrit Achterberg
Het beste van voor jaren dringt vanavond tot mij door.
Al je gewone vragen vinden weer gehoor.
Regent het. Ja het regent. Goede nacht.
Laten we nu gaan slapen, zeg je zacht.
Wij luisteren en liggen. Wind beweegt het raam.
Blijf zo maar liggen, zeg ik, en ik noem je naam.
Alles wat antwoord is gaat van mij uit.
Je wordt vervuld van de oneindigheid.

Op 6:
Adriaan Roland Holst
Als hij gaat klinken in het morgenlicht
staat de klok stil, de tijd verzaakt zijn plicht.
Ik poets mijn schoenen of ik kijk naar buiten,
en leef weer eerder dan het eerst gedicht.

Op 7:
Herman de Coninck
O.a. dat jij in de laatste strofe van dit
gedicht staat, in nog enkel een broekje
zo dun als het ogenblik voor je het uittrekt.

Op 8:
Jan Arends
Er komen weer bloemen
van lente
en angst voor de winter. 

Op 9:
Pieter Cornelis Boutens
Van trouwbevochte nimmermeer te delen
Geluk tot delen altijd weer gereed,
Dat hier voorbijgaat langs de duistre velen
Als onuitspreeklijk godlijk leed.

cartoon by Jeffrey Curnow

De zuiverheid is adembenemend.....

Spem in alium nunquam habui                

Praeter in te, Deus Israel

Qui irasceris et propitius eris

et omnia peccata hominum

in tribulatione dimittis

Domine Deus

Creator caeli et terrae

respice humilitatem nostram

Ik heb nooit mijn hoop op een ander 

gevestigd 

maar in U, God van Israël 

die zowel toorn als genade kan tonen, 

en wie vergeeft alle zonden? 

van de mens in lijden 

Heer God, 

Schepper van hemel en aarde 

Respecteer onze nederigheid